ISO 9001:2026 REVİZYONU NEDİR? NELER DEĞİŞTİ?

ISO 9001 Standardı Revizyonunda Neler oldu?

Öncelikle ISO 9001 Standardı 2024 senesinde bildiğimiz üzere küçük bir tadil olmuştu, bu küçük revizyonda hayatımıza İklim Değişikliği kavramı geldi.

Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), 23 Şubat 2024 tarihinde ISO 9001 standardına Amd 1:2024 (Değişiklik 1:2024) revizyonunu yayımlamıştır. Bu değişiklik, iklim değişikliğinin yönetim sistemleri kapsamında değerlendirilmesini sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Bizden istenen: Madde 4.1 – Kuruluşun ve Bağlamının Anlaşılması Kuruluş, iklim değişikliğinin kendisi açısından ilgili (önemli) bir konu olup olmadığını belirlemelidir.

Bu ifade, kuruluşun faaliyetlerini, ürün ve hizmetlerini, müşteri beklentilerini veya stratejik hedeflerini etkileyebilecek iklim değişikliği ile ilgili hususları değerlendirmesini istemektedir.

Bizden istenen: Madde 4.2 – İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerinin Anlaşılması-İlgili tarafların iklim değişikliği ile ilgili şartları veya beklentileri bulunabilir.

Bu ifade, kuruluşun ilgili taraflarını değerlendirirken yalnızca kalite ile ilgili beklentileri değil, iklim değişikliğine yönelik beklentileri de dikkate almasını istemektedir.

Kuruluşların Yapması Gerekenler

ISO 9001 belgesine sahip kuruluşlar aşağıdaki hususları gözden geçirmelidir:

• Bağlam Analizi (Madde 4.1)
• İlgili Taraf Analizi (Madde 4.2)
• Risk ve Fırsatlar Analizi (Madde 6.1)
• Yönetimin Gözden Geçirmesi (Madde 9.3)
• Kalite Politikası ve Stratejik Planlama
• Gerekli görülmesi halinde hedefler ve aksiyon planları

İklim değişikliği kuruluş açısından ilgili değilse, bunun gerekçesi dokümante edilmelidir. İlgili ise, oluşabilecek riskler ve fırsatlar belirlenmeli ve bunlara yönelik faaliyetler planlanmalıdır.

2026 yılı itibarıyla hem ISO 9001 hem de ISO 14001 revizyon süreci tamamlanma aşamasına gelmiştir. En önemli nokta şu: Bu revizyonlar 2015 versiyonundaki gibi köklü değişiklikler değil, mevcut maddelerin güçlendirilmesi ve günümüz iş dünyasına uyarlanması niteliğindedir. Özellikle iklim değişikliği, sürdürülebilirlik, liderlik, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi konularına daha fazla vurgu yapılmaktadır.

Sertifikalı kuruluşların yeni versiyonlara geçişi için yaklaşık 3 yıllık bir geçiş süresi öngörülmektedir. Bu nedenle 2029 yılına kadar geçişlerin tamamlanması beklenmektedir.

ISO 9001:2026’da Beklenen Başlıca Değişiklikler

1. İklim Değişikliği Kalıcı Hale Geliyor

2024 yılında eklenen iklim değişikliği maddeleri artık standardın içerisine tamamen dahil edildi.

Kuruluşlar;

• İklim değişikliğinin faaliyetlerine etkisini,
• Ürün ve hizmetlerine etkisini,
• Risklerini,
• Fırsatlarını

değerlendirmek zorunda olacaklardır.

2. Liderlik Güçlendiriliyor

Mevcut 5.1 maddesi genişletiliyor.

Üst yönetim artık;

• Kalite kültürünü oluşturmalı,
• Etik davranışı teşvik etmeli,
• Çalışan katılımını desteklemeli,
• Organizasyon kültürünü yönetmeli.

Denetçiler artık; “Kalite kültürünü nasıl oluşturuyorsunuz?” sorusunu daha sık soracak.

3. Risk ve Fırsatlar Ayrılıyor

2015 versiyonunda tek maddede bulunan Risk ve Fırsatlar daha ayrıntılı hale geliyor.

Artık;

• Risklerin belirlenmesi
• Risklerin değerlendirilmesi
• Fırsatların belirlenmesi
• Fırsatlar için planlama

ayrı ayrı ele alınacak.

4. Değişiklik Yönetimi

6.3 maddesi güçlendiriliyor.

Kuruluş;

• organizasyondaki değişiklikleri,
• proses değişikliklerini,
• yazılım değişikliklerini,
• personel değişikliklerini,
• tedarikçi değişikliklerini

daha sistematik yönetmek zorunda olacak.

5. Dijitalleşme

İlk defa dijital dönüşüme daha fazla vurgu yapılıyor.

Örneğin;

• ERP
• MES
• Yapay Zeka
• Bulut sistemleri
• Veri yönetimi
• Dijital kayıtlar

gibi uygulamaların yönetim sistemi ile entegrasyonu bekleniyor.

6. Performans Ölçümü

Kuruluşlardan;

• KPI’ların
• Performans göstergelerinin
• Hedeflerin

daha etkin izlenmesi beklenecek.

7. Tedarik Zinciri

Tedarikçi yönetimine daha fazla önem veriliyor.

Artık sadece satın alma değil;

• Tedarik zinciri riski
• Süreklilik
• Dayanıklılık

konuları da değerlendirilecek.

8. Annex A Büyüyor

Açıklayıcı Ek (Annex A)

çok daha detaylı hale geliyor.

Kuruluşlara;

• örnek uygulamalar
• yorumlar
• açıklamalar

sunuluyor.