ISO 39001 Yol Trafik Güvenliği Yönetim Sistemi Nedir?

ISO 39001  – Road Traffic Safety (RTS) Management Systems – Requirements with Guidance for Use –  Yol Trafik Güvenliği (RTS) Yönetim Sistemleri – Kullanım İçin Gereklilikler ve Rehber, kuruluşların yol trafik güvenliği ile ilgili risklerini sistematik olarak yönetmelerini ve trafik kazalarından kaynaklanan ölüm, yaralanma ve maddi kayıpların azaltılmasını amaçlayan uluslararası bir yönetim sistemi standardıdır.

ISO 39001, özellikle karayolu taşımacılığı yapan, araç filosu bulunan, sürücüler çalıştıran veya faaliyetleri karayolu trafik güvenliği ile doğrudan ilişkili olan kuruluşlar açısından önem taşır.

ISO 39001, bir araç veya sürücü belgesi değil; kuruluşun yol trafik güvenliğini yönetmek için oluşturduğu sistemin belgelendirilmesini sağlayan bir yönetim sistemi standardıdır.

ISO 39001 Ne Amaçlar?

ISO 39001’in temel amacı, kuruluşların yol trafik güvenliği performansını geliştirmektir.

Sistem kapsamında;

• Trafik kazalarının önlenmesi,
• Trafik kaynaklı ölüm ve yaralanmaların azaltılması,
• Trafik güvenliği risklerinin belirlenmesi,
• Sürücü davranışlarının iyileştirilmesi,
• Araçların güvenliğinin artırılması,
• Güvenli hız yönetimi,
• Güvenli yol ve güzergâh kullanımının sağlanması,
• Trafik güvenliği mevzuatına uyum,
• Acil durumlara hazırlık,
• Trafik güvenliği performansının izlenmesi gibi konular ele alınır.

ISO 39001 Kimler İçin Uygundur?

ISO 39001, yol trafik güvenliği üzerinde etkisi bulunan çok farklı kuruluşlara uygulanabilir. Özellikle:

• Lojistik firmaları
• Karayolu taşımacılığı yapan firmalar
• Nakliye şirketleri
• Personel ve öğrenci taşımacılığı yapan firmalar
• Otobüs işletmeleri
• Servis taşımacılığı firmaları
• Kurye ve dağıtım firmaları
• Filo sahibi kuruluşlar
• Kamu kurumları
• Belediye ve ulaşım kuruluşları
• İnşaat firmaları
• Madencilik firmaları
• Yol ve altyapı işletmeleri
• Araç kiralama ve filo yönetim şirketleri
• Tehlikeli madde taşımacılığı yapan kuruluşlar için uygulanabilir.

ISO 39001 Hangi Konuları Kapsar?

ISO 39001 kapsamında kuruluşun yol trafik güvenliği ile ilişkili faaliyetleri değerlendirilir.

Başlıca konular:

Trafik Güvenliği Riskleri

Kuruluşun faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek trafik güvenliği riskleri belirlenir ve değerlendirilir.

Örneğin:

• Aşırı hız
• Yorgun ve uykusuz araç kullanımı
• Dikkatsiz sürüş
• Telefon kullanımı
• Olumsuz hava koşulları
• Araç bakım eksiklikleri
• Uygun olmayan güzergâhlar
• Yükleme ve yük sabitleme hataları
• Trafik kurallarına uyulmaması gibi riskler ele alınabilir.

Sürücü Yönetimi

Sürücülerin;

• Ehliyet ve yetkinlikleri,
• Eğitimleri,
• Trafik kurallarına uyumu,
• Sürüş performansı,
• Çalışma ve dinlenme süreleri,
• Yorgunluk durumu,
• Kaza ve trafik ihlali kayıtları izlenebilir.

Araç Güvenliği

Araçların güvenli şekilde kullanılabilmesi için;

• Periyodik bakımlar,
• Araç muayeneleri,
• Lastik kontrolleri,
• Fren sistemleri,
• Aydınlatma sistemleri,
• Güvenlik ekipmanları,
• Arıza ve bakım kayıtları kontrol altında tutulur.

Trafik Kazaları ve Olaylar

Gerçekleşen kazalar, ramak kala olaylar ve trafik ihlalleri kayıt altına alınarak nedenleri araştırılır ve tekrarını önlemek amacıyla düzeltici faaliyetler gerçekleştirilir.

ISO 39001 Belgelendirme Süreci

ISO 39001 belgelendirme süreci genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:

1. Kuruluşun mevcut durumunun değerlendirilmesi
2. Kapsamın belirlenmesi
3. Yol trafik güvenliği risklerinin belirlenmesi
4. Yasal ve diğer şartların değerlendirilmesi
5. Politika ve hedeflerin oluşturulması
6. ISO 39001 dokümantasyonunun hazırlanması
7. Sürücü ve çalışan eğitimlerinin planlanması
8. Araç ve filo kontrol sistemlerinin oluşturulması
9. Trafik güvenliği performans göstergelerinin belirlenmesi
10. Acil durum ve kaza yönetiminin oluşturulması
11. İç denetimin gerçekleştirilmesi
12. Yönetimin gözden geçirmesinin yapılması
13. Belgelendirme denetimine hazırlık
14. Belgelendirme denetimi

ISO 39001 İçin Hangi Dokümanlar Hazırlanır?

Kuruluşun faaliyetlerine göre doküman yapısı değişmekle birlikte örnek olarak:

• Yol Trafik Güvenliği Politikası
• Yol Trafik Güvenliği El Kitabı
• Doküman ve Kayıt Kontrol Prosedürü
• Risk ve Fırsatların Değerlendirilmesi Prosedürü
• Trafik Güvenliği Risk Değerlendirmesi
• Sürücü Yetkinlik ve Eğitim Prosedürü
• Araç Bakım ve Kontrol Prosedürü
• Trafik Kazası ve Olay Yönetimi Prosedürü
• Acil Durum Prosedürü
• Trafik Güvenliği Performans İzleme Prosedürü
• Yasal Şartlar Listesi
• Sürücü Eğitim Kayıtları
• Araç Kontrol Formları
• Araç Bakım Takip Formları
• Günlük Araç Kontrol Formu
• Kaza ve Olay Bildirim Formu
• Ramak Kala Olay Bildirim Formu
• Sürücü Performans Değerlendirme Formu
• Trafik Güvenliği Hedef ve Programı
• İç Denetim Soru Listesi
• Düzeltici Faaliyet Formu hazırlanabilir.

ISO 39001 Belgesinin Faydaları

ISO 39001 uygulayan kuruluşlar;

• Trafik kazası risklerini sistematik olarak yönetebilir.
• Sürücü ve araç güvenliğini geliştirebilir.
• Trafik kaynaklı ölüm ve yaralanma risklerini azaltabilir.
• Araç bakım ve kontrol süreçlerini iyileştirebilir.
• Yasal şartlara uyumu daha etkin şekilde takip edebilir.
• Trafik güvenliği performansını ölçebilir.
• Kurumsal güvenilirliğini artırabilir.
• Müşteri ve tedarikçi beklentilerini karşılayabilir.
• Entegre yönetim sistemlerine dahil edebilir.

ISO 39001 Diğer ISO Standartlarıyla Entegre Edilebilir mi?

Evet. ISO 39001, kuruluşun mevcut yönetim sistemiyle entegre edilebilir.